#bảo tồn lịch sử

Diện mạo gây tranh cãi của Chùa Cầu Hội An sau 19 tháng trùng tu – Câu chuyện bảo tồn lịch sử

Sau 19 tháng trùng tu, Chùa Cầu – Hội An (Quảng Nam) sẽ được khánh thành trong đầu tháng 8 tới đây.

Dự án tu bổ Chùa Cầu ở Hội An có kinh phí hơn 20 tỉ đồng, được thực hiện tu bổ từ tháng 12.2022. Đến nay, Chùa Cầu đã được tháo bỏ phần mái tôn xung quanh công trình và đang được hoàn thiện các công đoạn cuối trước khi khánh thành sau thời gian 19 tháng tu bổ.

Chùa Cầu hiện đã hoàn thành toàn bộ hạng mục trùng tu gồm hệ nền, móng, mố, trụ cầu; hệ sàn, khung gỗ, mái; hệ thống điện, chống mối công trình…

Điểm đáng chú ý, sau khi tu bổ, Chùa Cầu khoác lên mình màu sơn đậm màu hơn công trình cũ.

Theo UBND TP Hội An, gần 30% viên ngói, 80% đĩa cổ được giữ lại sau khi trùng tu.

Hệ thống trần, cấu kiện gỗ cũ và mới được bố trí đan xen. Gần 60% khối lượng gỗ được gìn giữ, tái định vị tại di tích sau khi tu bổ.

Phần hàng rào bằng các thanh gỗ cũ của di tích cũng được giữ nguyên, nhuốm màu thời gian.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hội An – ông Nguyễn Văn Sơn, việc trùng tu Chùa Cầu được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi các chuyên gia văn hóa. Trùng tu Chùa Cầu được thực hiện với tiêu chí giữ nguyên các yếu tố gốc, cố gắng giữ lại từ những viên ngói, thanh gỗ còn dùng được.

Theo ông Sơn, màu sơn mới của Chùa Cầu được nghiên cứu, sử dụng đúng với màu truyền thống trước đó. “Qua thời gian, màu sơn sẽ phai nhạt đi, nhuốm màu thời gian như lúc trước.”, Chủ tịch UBND TP Hội An nói.

Ông Sơn cũng cho biết trước ý kiến về màu sơn đậm, sáng hơn trước đây, gây phản cảm nên sẽ cho sơn lại màu công trình phù hợp hơn, sát với màu cũ của công trình.

Hình ảnh Chùa Cầu xuất hiện trong tờ tiền mệnh giá 20 nghìn Việt Nam Đồng.

Từ khi được xây dựng đến cuối thế kỷ 20, Chùa Cầu đã được tu bổ ít nhất 7 lần vào các năm 1763, 1817, 1875, 1915, 1962, 1986, 1996.

Theo Chủ tịch UBND TP Hội An, việc nảy sinh tranh cãi, mặt sàn Chùa Cầu cong hay thẳng xuất phát từ trong quá trình nghiên cứu để trùng tu, xuất hiện các hình ảnh Chùa Cầu lúc cong, lúc thẳng theo từng giai đoạn.

7 Ứng dụng của Quét Laser 3D trong Bảo tồn Lịch sử

Một Kỷ Nguyên Mới của Tài liệu Quét Xây dựng

Bảo tồn lịch sử là một nỗ lực đòi hỏi sự kiên nhẫn, chính xác và chú ý đến từng chi tiết. Nó bao gồm việc duy trì và bảo tồn di sản kiến ​​trúc và các hiện vật có ý nghĩa lịch sử. Công nghệ quét laser 3D đang cách mạng hóa cách chúng ta tiếp cận việc bảo vệ và phục hồi các hiện vật và công trình lịch sử quý giá của chúng ta do khả năng tạo ra các bản sao kỹ thuật số ba chiều chi tiết và chính xác. Bài viết này đi sâu vào một số ứng dụng cụ thể của quét laser 3D trong lĩnh vực bảo tồn lịch sử, tập trung vào việc sử dụng nó trong đánh giá không phá hủy, kiểm tra công trình, tài liệu cấp bảo tồn và hơn thế nữa.

Hãy cùng FARO Việt Nam – Đơn vị cung cấp máy quét laser 3d và phần mềm xử lý dữ liệu ảnh chính hãng, tìm hiểu kỹ hơn về “7 ứng dụng của quét laser 3D trong bảo tồn các giá trị lịch sử” nhé !

1. Kiểm tra Công trình và Đánh giá Kết cấu

Kiểm tra công trình và đánh giá kết cấu là những thành phần quan trọng trong các nỗ lực bảo tồn lịch sử. Những hoạt động này giúp đảm bảo sự an toàn, ổn định và khả năng tồn tại lâu dài của các công trình lịch sử. Với khả năng tạo ra bản sao kỹ thuật số chính xác của công trình, quét laser 3D và chụp ảnh lập thể có thể cung cấp cho các thanh tra thông tin có giá trị mà không cần xâm phạm vật lý. Các ứng dụng bao gồm:

1.1. Kiểm tra Mặt tiền Công trình:

• Quét laser 3D kết hợp với chụp ảnh lập thể có thể cung cấp hình ảnh độ nét cao, cận cảnh mặt tiền công trình, giúp các nhà bảo tồn xác định các khu vực bị mục nát, phong hóa hoặc hư hỏng có thể cần phục hồi.
• Các nhà bảo tồn có thể sử dụng dữ liệu quét laser 3D để xác định và đánh giá các vấn đề về kết cấu, chẳng hạn như vết nứt, biến dạng và suy giảm vật liệu xây dựng cho việc kiểm tra sơ bộ, tiếp theo là kiểm tra chi tiết (cận cảnh).

1.2. Đánh giá Khả năng Bị tổn thương:

• Xác định các điểm yếu về kết cấu đối với thiên tai, chẳng hạn như động đất hoặc lũ lụt, cho phép phát triển các chiến lược giảm thiểu.

1.3. Bảo trì và Giám sát:

• Giám sát những thay đổi về kết cấu theo thời gian, giúp các nhà bảo tồn phát hiện sớm sự suy giảm hoặc hư hỏng và lên kế hoạch bảo trì cho phù hợp hoặc theo yêu cầu của chính quyền địa phương.

1.4. Tài liệu Chi tiết:

• Việc nắm bắt kỹ thuật số chính xác cho phép sao chép các điều kiện hiện có hoặc như được xây dựng của một công trình lịch sử, nắm bắt mọi chi tiết kiến ​​trúc và yếu tố kết cấu.
• Tài liệu này đóng vai trò là cơ sở giá trị cho các nỗ lực bảo tồn và bảo dưỡng.

2. Tài liệu HABS và HAER

Khảo sát Công trình Lịch sử Hoa Kỳ (HABS) và Hồ sơ Kỹ thuật Lịch sử Hoa Kỳ (HAER) là hai chương trình tài liệu nổi bật ở Hoa Kỳ đóng góp đáng kể cho các nỗ lực bảo tồn lịch sử. Những chương trình này tập trung vào việc ghi chép và ghi lại một cách có hệ thống các tòa nhà, công trình và tác phẩm kỹ thuật lịch sử cho việc tài liệu giảm thiểu. Những hồ sơ này đóng vai trò là tài liệu tham khảo giá trị cho các kiến ​​trúc sư, kỹ sư, nhà sử học và nhà bảo tồn khi phục hồi, cải tạo hoặc bảo dưỡng các công trình lịch sử. Tài liệu HABS và HAER cũng góp phần vào giáo dục công chúng và nâng cao nhận thức về di sản kiến ​​trúc và kỹ thuật của quốc gia và là thành phần không thể thiếu trong các nỗ lực bảo tồn lịch sử ở Hoa Kỳ, đảm bảo rằng di sản kiến ​​trúc và kỹ thuật của đất nước được ghi chép, bảo tồn và được tiếp cận cho các thế hệ tương lai.

3. Đánh giá Không phá hủy (NDE)

Các kỹ thuật đánh giá không phá hủy là công cụ thiết yếu trong bảo tồn lịch sử, vì chúng cho phép đánh giá tình trạng của các công trình và hiện vật lịch sử mà không gây hại hoặc hư hỏng. Các ứng dụng chính bao gồm:

3.1. Đánh giá Vật liệu:

• Kiểm tra Siêu âm: Sóng siêu âm được sử dụng để đo độ dày của vật liệu, phát hiện khoảng trống và đánh giá tính toàn vẹn của các yếu tố kết cấu trong các công trình lịch sử.
• Chụp X quang: Chụp ảnh tia X hoặc tia gamma có thể cho thấy các cấu trúc ẩn, khuyết tật hoặc thay đổi trong vật liệu như xây dựng hoặc gỗ.

3.2. Phát hiện Độ ẩm và Ăn mòn:

• Nhiệt ảnh Hồng ngoại: Máy ảnh hồng ngoại có thể xác định sự xâm nhập của độ ẩm, các vấn đề về cách nhiệt và bất thường về nhiệt bên trong lớp vỏ công trình, giúp ngăn ngừa sự mục nát và ăn mòn liên quan đến độ ẩm.
• Kỹ thuật Điện hóa: Các kỹ thuật như đo điện thế ăn mòn có thể đánh giá nguy cơ ăn mòn của các thành phần kim loại trong các công trình lịch sử.

3.3. Phân tích Sơn và Lớp phủ:

• Phân tích huỳnh quang tia X (XRF): XRF được sử dụng để xác định thành phần nguyên tố của các lớp sơn, giúp xác định màu sắc ban đầu và các lớp hoàn thiện lịch sử.
• Nhiệt ảnh Hồng ngoại: Kỹ thuật này có thể tiết lộ các bản vẽ ẩn hoặc thay đổi trong tranh mà không cần loại bỏ các lớp sơn.

3.4. Đánh giá Tính toàn vẹn Kết cấu:

• Radar Xâm nhập Mặt đất (GPR): GPR có thể đánh giá tình trạng của móng và kết cấu dưới lòng đất mà không cần đào đất.
• Kiểm tra Phát thải Âm thanh: Kỹ thuật này theo dõi các công trình để tìm dấu hiệu căng thẳng, nứt hoặc hư hỏng bằng cách phát hiện sự giải phóng năng lượng âm thanh.

3.5. Kiểm tra Gỗ và Gỗ:

• Chụp X quang: Tia X có thể cho thấy sự mục nát gỗ bên trong, thiệt hại do côn trùng hoặc sự hiện diện của các ốc vít ẩn trong các cấu trúc gỗ lịch sử.
• Khoan Sonic và Kháng điện: Những kỹ thuật này giúp đánh giá mật độ và độ bền của gỗ mà không gây thiệt hại rõ ràng.

3.6. Phân tích Xây dựng và Đá:

• Tốc độ xung Siêu âm: Phương pháp này đo tốc độ âm thanh truyền qua xây dựng hoặc đá, giúp xác định khoảng trống, vết nứt hoặc khu vực bị suy giảm.
• Tương quan Hình ảnh Kỹ thuật số: Nó được sử dụng để theo dõi sự biến dạng và ứng suất trong các yếu tố đá hoặc xây dựng dưới tải trọng.

3.7. Khảo sát Khảo cổ học Không xâm lấn:

• Radar Xâm nhập Mặt đất (GPR): GPR được sử dụng để xác định vị trí các đặc điểm khảo cổ học bị chôn vùi, mộ hoặc hiện vật mà không cần đào đất, giảm thiểu sự xáo trộn đối với các địa điểm lịch sử.

3.8. Giám sát và Tài liệu:

• Quét laser 3D: Như đã đề cập trước đây, quét laser 3D không phá hủy và cung cấp tài liệu 3D chi tiết về các công trình và hiện vật lịch sử.
• Giám sát Nhiệt ảnh: Nhiệt ảnh hồng ngoại có thể được sử dụng để giám sát liên tục các biến đổi nhiệt độ, điều này có thể cho thấy các vấn đề về kết cấu hoặc sự xâm nhập của độ ẩm.

3.9. Phân tích Thống kê và Quản lý Dữ liệu:

• Các kỹ thuật phân tích dữ liệu tiên tiến có thể giúp các nhà bảo tồn lịch sử và chuyên gia bảo tồn đưa ra quyết định sáng suốt dựa trên dữ liệu NDE, tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực cho các nỗ lực bảo tồn.

3.10. Kế hoạch Bảo tồn và Bảo dưỡng:

• Dữ liệu NDE có thể hỗ trợ việc phát triển các kế hoạch bảo tồn dài hạn bằng cách xác định các khu vực đáng lo ngại và cung cấp dữ liệu để ưu tiên nỗ lực bảo tồn.

4. Giám sát Hư hỏng và Suy giảm

Giám sát hư hỏng và suy giảm theo dõi tiến trình của hư hỏng và suy giảm theo thời gian là nhiệm vụ thiết yếu trong bảo tồn lịch sử. Trong nhiều trường hợp, những quá trình phá hủy này xảy ra từ từ và có thể khó phát hiện cho đến khi sự phá hủy đáng kể xảy ra. Tuy nhiên, với công nghệ quét 3D, có thể chụp và so sánh các bản quét chi tiết theo thời gian, khiến những thay đổi tinh vi và sự suy giảm trở nên rõ ràng ngay lập tức. Hơn nữa, những bản quét 3D này có thể đóng vai trò là tài liệu tham khảo cho các nỗ lực phục hồi, cung cấp thông tin toàn diện và chính xác về tình trạng của một vật thể hoặc công trình trước khi bất kỳ sự suy giảm nào xảy ra. Công nghệ này cho phép các nhà bảo tồn phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn và thực hiện các biện pháp phòng ngừa, có khả năng cứu các hiện vật lịch sử quý giá khỏi bị hư hỏng không thể phục hồi.

5. Danh mục Tài sản Lịch sử trong bảo tồn lịch sử

Việc lập danh mục tài sản lịch sử là một trong những khía cạnh tốn thời gian nhất của bảo tồn lịch sử, đó là việc lập danh mục các tài sản lịch sử. Phải giữ hồ sơ chi tiết về mỗi vật thể hoặc công trình, bao gồm ảnh, phép đo, mô tả và bất kỳ lịch sử nào được biết đến. Quét laser 3D có thể hợp lý hóa quá trình này bằng cách tạo ra một mô hình kỹ thuật số toàn diện có thể đóng vai trò là hồ sơ hoàn chỉnh. Ngoài việc lưu trữ tất cả các thuộc tính vật lý của vật thể hoặc công trình, mô hình kỹ thuật số có thể dễ dàng được lưu trữ, truy cập và chia sẻ, biến nó thành một công cụ cực kỳ hiệu quả để lưu trữ hồ sơ. Do đó, quét laser 3D mang đến một giải pháp hiện đại cho thách thức lâu đời của việc lập danh mục tài sản lịch sử, hứa hẹn sẽ tiết kiệm thời gian và nguồn lực đồng thời nâng cao chất lượng hồ sơ.

6. Phục hồi và Tái tạo Hiện vật

Khi các hiện vật ban đầu quá dễ vỡ để trưng bày công cộng hoặc bị hư hỏng nghiêm trọng theo thời gian, quét laser 3D cho phép tạo ra các mô hình 3D chi tiết, sau đó có thể được sử dụng để chế tạo các bản sao chính xác bằng các vật liệu phù hợp hơn để xử lý và trưng bày. Tái tạo là một lĩnh vực quan trọng khác mà quét laser 3D đóng vai trò quan trọng. Trong trường hợp một hiện vật hoặc một phần của một công trình lịch sử bị phá hủy, các bản quét 3D của các hiện vật tương tự hoặc các phần còn nguyên vẹn của công trình có thể hỗ trợ trong việc tái tạo bản sao trung thành. Điều này hỗ trợ rất nhiều cho việc bảo tồn và sự đánh giá cao liên tục của công chúng đối với di sản văn hóa và lịch sử của chúng ta.

7. Tham gia và Giáo dục Công chúng – Bảo tồn lịch sử

Việc áp dụng công nghệ quét laser 3D không chỉ giúp bảo tồn các hiện vật và công trình lịch sử mà còn cung cấp một nền tảng cho sự tham gia rộng rãi của công chúng. Các mô hình 3D được tạo ra bằng cách sử dụng công nghệ này có thể được kiểm tra, thao tác và khám phá ảo, cho phép nhiều đối tượng hơn tương tác với chúng. Điều này đặc biệt có lợi cho mục đích giáo dục, nơi học sinh có thể kiểm tra các mô hình 3D theo cách mà sẽ không thể thực hiện được với các hiện vật thực tế. Các mô hình 3D của các hiện vật lịch sử có thể được chia sẻ trực tuyến thông qua các triển lãm ảo, cho phép mọi người trên khắp thế giới xem và đánh giá cao chúng. Những triển lãm ảo này có thể được trang bị các tính năng tương tác để tạo ra trải nghiệm nhập vai, giúp nâng cao sự hiểu biết và đánh giá cao của công chúng về di sản văn hóa chung của chúng ta.

Bảo tồn lịch sử là một nhiệm vụ quan trọng đảm bảo di sản của quá khứ của chúng ta tồn tại cho các thế hệ tương lai. Sự phát triển của công nghệ quét laser 3D đã cách mạng hóa lĩnh vực này, cung cấp vô số ứng dụng cung cấp các phương pháp chính xác, hiệu quả và không phá hủy hơn để bảo tồn kho báu lịch sử của chúng ta. Từ đánh giá không phá hủy đến giám sát hư hỏng và suy giảm, đánh giá và theo dõi tình trạng kết cấu, đến việc lập danh mục tài sản lịch sử và kiểm tra công trình, quét 3D thực sự đã tạo ra tác động đáng kể.

Hơn nữa, nó cũng đã cải thiện quá trình tài liệu giảm thiểu HABS / HAER, khiến nó hiệu quả hơn và ít xâm phạm hơn. Khi công nghệ tiếp tục phát triển, rất có thể công nghệ quét laser 3D sẽ cung cấp nhiều ứng dụng hơn trong bảo tồn lịch sử, nâng cao hơn khả năng của chúng ta trong việc bảo vệ và đánh giá cao di sản lịch sử của chúng ta.